Soạn bài – Liệt kê

Bài học SGK Progress:

Soạn bài Liệt kê trang 104 – 106 SGK ngữ văn lớp 7 tập 2. Để học tốt hơn danh sách các bài tập trong bài Liệt kê, sau đây là hướng dẫn soạn bài đầy đủ, ngắn gọn và chi tiết nhất.

Hướng dẫn soạn bài – Liệt kê

I. Thế nào là phép liệt kê?

Giải câu 1 – Thế nào là phép liệt kê (Trang 104 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu (in đậm) dưới đây có gì giống nhau?

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt. […]. Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch nghiêm trang lắm […]

(Phạm Duy Tốn)

Trả lời:

Sự giống nhau về cấu tạo và ý nghĩa của các từ in đậm:

– Cấu tạo: Các bộ phận in đậm đều có kết cấu giống nhau.

– Ý nghĩa: đều chỉ các vật dụng quý.

Giải câu 2 – Thế nào là phép liệt kê (Trang 104 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên có tác dụng gì?

Trả lời:

Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên giúp thể hiện cuộc sống xa hoa của bọn quan lại, đối lập với cảnh lầm than, thiếu thốn của dân đen đang chống lũ.

II. Các kiểu liệt kê

Giải câu 1 – Các kiểu liệt kê (Trang 105 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Xét về cấu tạo, các phép liệt kê dưới đây có gì khác nhau?

a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.

(Hồ Chí Minh)

Trả lời:

Xét về cấu tạo, các phép liệt kê khác nhau:

– Liệt kê không theo cặp: tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải.

– Liệt kê theo cặp: tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải.

Giải câu 2 – Các kiểu liệt kê (Trang 105 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép liệt kê dưới đây rồi rút ra kết luận: Xét về ý nghĩa, các phép liệt kê ấy có gì khác nhau?

a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng.

(Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.

(Phạm Văn Đồng)

Trả lời:

– Đảo thứ tự: tre, nứa, trúc, mai, vầu không làm thay đổi ý nghĩa của câu bởi đây là kiểu liệt kê không tăng tiến.

– Không thể đảo: hình thành và trưởng thành, gia đình, họ hàng, làng xóm được vì đây là kiểu liệt kê tăng tiến.

Giải câu 3 – Các kiểu liệt kê (Trang 105 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Từ việc giải hai bài tập trên, hãy trình bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc bảng phân loại.

Trả lời:

+ Phân loại theo cấu tạo: Liệt kê theo cặp, liệt kê không theo cặp.

+ Phân loại theo ý nghĩa: Liệt kê tăng tiến, liệt kê không tăng tiến.

III. Luyện tập

Giải câu 1 – Luyện tập (Trang 106 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, để chứng minh cho luận điểm “Yêu nước là một truyền thống quý báu của ta”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giàu sức thuyết phục. Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy.

Trả lời:

Phép liệt kê trong bài tinh thần yêu nước của nhân dân ta:

– Sức mạnh của tinh thần yêu nước “ nó kết thành làn sóng mạnh mẽ, to lớn… lũ cướp nước”.

– Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua những tấm gương các anh hùng dân tộc: thời đại Bà Trưng, Bà Triệu ,Trần Hưng Đạo, Quang Trung…”

– Sự đoàn kết, hiệp lực của mọi tầng lớp Việt Nam khi đánh Pháp: “ từ các cụ già tóc bạc… ruộng cho Chính phủ.

Giải câu 2 – Luyện tập (Trang 106 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Tìm phép liệt kê trong các đoạn trích sau đây:

Câu a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm. Những cu li kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

(Nguyễn Ái Quốc)

Câu b)

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật dùi đâm, dao cắt lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

Trả lời:

a) Phép liệt kê:

– Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm.

– Những cu li kéo xe tay phóng đi cật lực… hình chữ nhật.

b) Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung.

Giải câu 3 – Luyện tập (Trang 106 SGK ngữ văn 7 tập 2)

Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê để:

a) Tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi.

b) Trình bày nội dung truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu mà em vừa học.

c) Nói lên những cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu trong truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

Trả lời:

– Sân trường của chúng em trong giờ ra chơi thật thú vị: nào nhảy dây, đá cầu, kéo co, nào bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền vui biết mấy.

– Truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu phản ánh chân thực bản chất xảo trá, gian ác, lố bịch của bọn thực dân Pháp mà đại diện là Va-ren. Ca ngợi vị anh hùng dân tộc Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam.

– Phan Bội Châu là vị anh hùng tượng trưng cho khí phách của người dân Việt Nam kiên cường, bất khuất, luôn tỉnh táo trước giọng điệu xảo trá của kẻ thù.

Tham khảo thêm cách soạn khác bài Liệt kê

I. THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

Câu 1. Cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu (in đậm) dưới đây có gì giống nhau?

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt. […] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch nghiêm trang lắm […]

(Phạm Duy Tốn)

Trả lời:

Cấu tạo của các bộ phận in đậm: có mô hình cú pháp tương tự nhau.

Ý nghĩa của các bộ phận in đậm: cùng miêu tả những sự vật xa xỉ, đắt tiền.

Câu 2. Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên có tác dụng gì?

Trả lời:

Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên có tác dụng: nhấn mạnh thói hưởng lạc, ích kỉ và thói vô trách nhiệm của tên quan huyện.

II. CÁC KIỂU LIỆT KÊ

Câu 1. Xét về cấu tạo, các phép liệt kê dưới đây có gì khác nhau?

a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.

(Hồ Chí Minh)

Trả lời:

Xét về cấu tạo, các phép liệt kê có khác nhau:

a) Liệt kê theo trình tự sự việc, không theo từng cặp.

b) Liệt kê theo từng cặp có quan hệ đi đôi trong nhận thức.

Câu 2. Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép liệt kê dưới đây rồi rút ra kết luận: Xét về ý nghĩa, các phép liệt kê ấy có gì khác nhau?

a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng.

(Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.

(Phạm Văn Đồng)

Trả lời:

a) Có thể thay đổi trật tự các bộ phận liệt kê: nứa, trúc, tre, mai, vầu mà ý nghĩa không thay đổi.

b) Câu này không thay trật tự được vì các bộ phận liệt kê có sự tăng tiến về ý nghĩa.

Câu 3. Từ việc giải hai bài tập trên, hãy trình bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc bảng phân loại.

Trả lời:

Phân loại phép liệt kê:

– Xét về cấu tạo: liệt kê theo từng cặp hoặc không theo từng cặp.

– Xét về ý nghĩa: liệt kê tăng tiến và liệt kê không tăng tiến.

III. Soạn phần luyện tập bài LIỆT KÊ trang 106 SGK ngữ văn 7 tập 2

Bài 1. Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, để chứng minh cho luận điểm “Yêu nước là một truyền thống quý báu của ta”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giàu sức thuyết phục. Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy.

Trả lời:

Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ba lần dùng phép liệt kê để diễn tả đầy đủ, sâu sắc:

a) Sức mạnh của tinh thần yêu nước.

b) Lòng lự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các vị anh hùng dân tộc.

c) Sự đồng lâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên đánh Pháp. Chẳng hạn để làm sâu sắc và đầy đủ ý a) tác giả đã dùng liệt kê:

  • Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn.
  • Nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn.
  • Nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước.

Bài 2. Tìm phép liệt kê trong các đoạn trích sau đây:

Câu a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm. Những cu li kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

(Nguyễn Ái Quốc)

Câu b)

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật dùi đâm, dao cắt lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

 

Trả lời:

a) Trong đoạn này lác giả dùng hai lần phép liệt kê.

–  Lần 1: Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm.

–  Lần 2:

+ Những cu li xe kéo tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mật đường nóng bỏng.

+ Những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm.

+ Những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm.

+ Cái rốn của một chú khách trưng ra giữa trời.

+ Một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập.

b) Phép liệt kê gồm:

Dòng thơ 2: Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Dòng thơ 3: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung.

Bài 3. Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê để:

a) Tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi.

b) Trình bày nội dung truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu mà em vừa học.

c) Nói lên những cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu trong truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

Trả lời:

Đặt câu có sử dụng phép liệt kê:

a) Trên sân trường, các bạn đang chơi nhảy dây, đá cầu, kéo co, đuổi bắt… rất vui vẻ.

b) Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu đã vạch trần bản chất xấu xa, đê tiện, hèn hạ của Varen; khắc họa hình ảnh người chiến sĩ cách mạng Phan Bội Châu trong chốn ngục tù với tư thế ung dung, bình thản, luôn im lặng.

c) Qua truyện ngắn “Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu”, chúng ta thấy Phan Bội Châu là một người thật hiên ngang, bất khuất.

BAIVIET.COM

Bình luận Facebook (Yêu cầu gõ có dấu)
Soạn bài – Liệt kê
5 (100%) 1 Vote
Like
Like Love Haha Wow Sad Angry
1
Chia sẻ!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •   
  •   
  •  
  •  
  •  
  •  

Gửi bình luận

Back To Top